Page 9 - 2025-2029 Stratejik Plan

DEVELİ BELEDİYESİ 2025-2029 STRATEJİK PLANLAMA
A. Tarihi

Develi bulunduğu coğrafi konum itibariyle tarihe damgasını vuran birçok medeniyete ev
sahipliği yapmıştır. İlçenin tarihi adı Everek olmakla beraber Develi adı Cumhuriyet döneminden
beri resmi olarak kullanılmaktadır.

Develi’nin ilk iskân tarihi tam olarak tespit edilememiştir ancak çevresinde oldukça eski
dönemlere ait yerleşim izlerine rastlanmaktadır.

Tarihi kaynaklara göre Develi’de M.Ö.2500-2000 yıllarında yaşayan uygarlıkların kültür
izlerine rastlanmıştır. Bakır, Bronz ile Selçuklu Dönemi arasındaki tarihi süreç içerisinde birçok
uygarlığı içinde barındırmıştır. Bu uygarlıklar sırasıyla Hititler, Frigler, Kimmerler, Persler,
Bizanslılar ve Abbasilerdir.
M.Ö 2000 yılında bölgeye sahip olmuş Hititler döneminden kalan Develi’nin Fraktın, Taşçı,
Hanyeri ve Karadağ abideleri bu dönemden günümüze ulaşan eserlerdir.

M.Ö.546’da Pers hükümdarı Darius, Orta Anadolu bölgesini Kapadokya ve Pont
Kapadokya olarak iki bölgeye ayırmıştır. Develi büyük Kapadokya toprakları içinde önemli bir yer
tutmuştur. O devirde Develi’nin de içinde bulunduğu bu bölgeye Gabadonia adı verilmiştir.

M.Ö.330 yılında başlayan Kapadokya krallığı M.S.17 yılına kadar, 347 sene hüküm
sürmüştür. Kapadokya M.S.17 tarihinden itibaren Roma’nın bir ili olarak varlığını devam
ettirmiştir. M.S.395’te Roma İmparatorluğu’nun ikiye bölünmesiyle Doğu Roma (Bizans)
İmparatorluğu kurulmuş olup Kapadokya bölgesi de Bizans’ın hissesine düşen yedi piskoposluktan
biri olarak egemenliğini sürdürmüştür. Develi’nin Fraktın Mahallesinde bulunan höyüklerde
yapılan sondajlarda Roma dönemini tarihlendirilen eserler bulunmuştur. Bu buluntular, Roma
döneminde de Develi’nin önemli bir yerleşim yeri olduğuna işaret etmektedir. Bizans’ın
egemenliğinde bölge bu önemini korumaya devam etmiştir. Özellikle Hristiyanlığın ilk yayılma
yıllarında önemini daha da arttırmıştır. Romalılardan sonra Bizanslılar Hristiyanlığı yaymak için
geldikleri, Erciyes’in güney eteklerindeki Gereme’yi dini bir merkez haline getirmişlerdir. Bu
döneme ait Gereme’de şehir kalıntıları, Panagia Kilisesi, Çanlı Kilise, hamam, saray ve birçok yapı
kalıntısına rastlanılmıştır. Bizans kralı II. Basileıos döneminde (1021) Van’ın Vaspurakan denilen
bölgesinden sürülen Ermeniler ise Develi (Gabadonia) ve çevresine yerleştirilmişlerdir.

1071 yılında Türklerin Anadolu'ya girmesiyle Oğuz boylarından Develioğulları Obasının
bölgeye yerleştiği bilinmektedir. Selçuklu Sultanı Alparslan'ın yeğeni Dev Ali'nin şimdiki
Develi bölgesini fethetmesiyle Selçuklu topraklarına eklenmiş olup, beldenin adı Develi olarak
kalmıştır. Halen Dev Ali'nin türbesi bulunmaktadır.
Anadolu Selçuklu Devleti’nin 1308’de yıkılmasından sonra Anadolu bir dönem Moğol
hâkimiyeti altında kalmıştır. Moğolların Umumi valisi sıfatıyla görev yapan Çobanlı Emir
Temurtaş can güvenliği sebebiyle Mısır Memluk Sultanlığına sığınmış ve yerine Uygur Türk’ü
Emir Eretna’yı (1327-1352) vekil olarak bırakmıştır. Kayseri merkez olmak üzere hâkim olan
Eratnalılar dönemi, Türk milleti tarafından takdir edilerek Türkiye tarihinin Beylikler Döneminde
önemli bir devlet olmuştur. Anadolu’daki siyasi kontrolü sağlayan Eretnalılar, elli yıllık
hâkimiyetleri süresince Anadolu’nun pek çok şehrinde para bastırmış ve birçok mimari eser vücuda
getirmişlerdir. Develi’nin Yukarı Develi mevkiinde bulunan Şeyh Ümmi Zaviyesi bu döneme aittir
fakat günümüze ulaşamayan eserlerdendir.

Fatih Sultan Mehmet zamanında Karamanoğulları ortadan kaldırılarak (1474) Develi,
Osmanlı Devleti’nin egemenliği altına girmiştir. Fatih’in Develi’yi ele geçirmesine halk isyan
etmiş, bu isyan üzerine Fatih Sultan Mehmet, Develi Kalesi’ni yıktırmış Develioğulları aşiretini de
parçalayarak çeşitli illere iskân ettirmiştir.
Osmanlı döneminin başlarında Ürgüp’e bağlı bir nahiye merkezi olarak görünen Develi,
1502 yılında Karahisar-i Develi adıyla anılan bir kazanın kurulması ile bu kazaya bağlanmıştır.

8